Tarım ve Orman Bakanlığı, kadın üreticilere yönelik destekleri ve pozitif ayrımcılık uygulamalarını sürdürüyor. Kadın çiftçilere kırsal kalkınma yatırımları kapsamında yüzde 60'a varan hibe desteğinden Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK) destekleri kapsamında yüzde 70'e varan hibe imkânına, bitkisel üretim desteklerinden hayvancılık ve arıcılık desteklerine kadar birçok alanda destek sağlanıyor. Bazı programlarda kadın üreticilere öncelik tanınırken, belirli üretim alanlarında ilave destekler de uygulanıyor.
KADINLARA YÜZDE 60 HİBE Kadın girişimcilerin kırsalda yatırım yapmasını teşvik eden Kırsal Kalkınma Yatırım Programı, kadın üreticilere öncelik tanıyan desteklerin başında geliyor. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı'nın 2026 yılı başvuru dönemine ilişkin açıklamasına göre program kapsamında 100 bin lira ile 30 milyon lira arasındaki projelere, yüzde 50 ile yüzde 70 arasında hibe desteği sağlanıyor. Kadınlar, gençler ve yatırım yerinin köy, belde veya kırsal alan olduğu projeler için hibe oranı yüzde 60 olarak uygulanıyor. İlgili alanda eğitim alan gençler, birinci derece tarımsal amaçlı örgütler ve organize tarım bölgelerindeki yatırımlar için ise yüzde 70'e varan oranlar bulunuyor. Programın 2026 yılı bütçesi 10 milyar lira olarak belirlenirken bütçenin en az yüzde 20'si kadın ve genç girişimcilerin yatırımlarına ayrılıyor.
İLAVE ÖDEMELER Kadın üreticilere yönelik ilave destekleri hayvancılık ve arıcılık alanlarında da uygulanıyor. Arıcılık yapan kadın üreticilere temel desteğe ek 0.4 katsayı, çiğ süt üreten kadın çiftçilere 0.3 katsayı, ipek böceği yetiştiriciliği yaparak yaş koza üreten kadınlara ise 0.4 katsayı üzerinden ilave destek sağlanıyor. Bu ödemeler, ilgili temel destek tutarları üzerinden hesaplanırken üreticilerin kayıt ve başvuru şartlarını karşılaması gerekiyor. Hayvancılık alanında da kadın yetiştiricilerin yararlanabildiği destekler bulunuyor. Hayvancılık desteklemelerinde de temel desteğe ek olarak genç ve kadın üreticilere ilave ödemeler sağlanıyor. Örneğin, genç/kadın üreticilere 6.160 lira gibi ek destek uygulanıyor.
IPARD'DA EK PUAN Kadınların kırsal ekonomide daha fazla yer almasını hedefleyen bir diğer uygulama ise TKDK tarafından yürütülen IPARD III Programı. Avrupa Birliği ve Türkiye tarafından finanse edilen programda kadın girişimcilere proje değerlendirme ve sıralama aşamasında ek puan veriliyor. Genç yatırımcılara ise ilgili koşullar çerçevesinde ilave hibe oranları uygulanıyor. 2026 yılı için toplam 241 milyon euroluk çağrı takvimi açıklanırken süt ve et üretimi, tarımsal işletmelerin geliştirilmesi, gıda işleme ve pazarlama, arıcılık, kırsal turizm ve çiftlik faaliyetlerinin çeşitlendirilmesi gibi alanlarda yatırımlar destekleniyor. 5 bin euro ile 3 milyon euro arasında değişen projelere yüzde 50 ile yüzde 75 oranında hibe desteği uygulanıyor. IPARD programları kapsamında 2011'den bu yana desteklenen projeler arasında 7 bin 653 kadın girişimci yer alırken bu girişimcilere toplam 42.6 milyar lira hibe desteği sağlandı.
DESTEKLER ARTIRILDI Kadın çiftçiler, kadınlara özel programların yanı sıra bitkisel üretim yapan tüm üreticilere açık temel ve planlı üretim desteklerinden de yararlanabiliyor. 2026 üretim yılı için dekar başına destek katsayı değeri 310 liradan 367 liraya yükseltildi. Bitkisel üretimde de kadın çiftçilere özel ilave destek uygulanıyor. KOBÜKS'e kayıtlı kapalı ortamda bitkisel üretim alanlarında, alçak tünel hariç üretim yapan kadın çiftçilere 3 katsayıyla ilave temel destek ödeniyor. 2026 üretim yılı için dekara 367 lira olarak güncellenen destek katsayısı üzerinden hesaplandığında, ilave destek tutarı dekara 1.101 liraya ulaşıyor. Sertifikalı tohum ve fidan kullanımı, organik tarım, iyi tarım uygulamaları ile biyolojik ve biyoteknik mücadele gibi alanlarda da ilgili şartları sağlayan üreticilere destek veriliyor. Böylece kadın çiftçiler, faaliyet gösterdikleri üretim alanına göre farklı destek kalemlerinden yararlanabiliyor.
ÜRETİMDE GÜCÜ ARTACAK Bakanlığın kadın çiftçilere yönelik uygulamaları, yalnızca üretim maliyetlerine katkı sağlayan ödemelerle sınırlı kalmıyor. Kırsal kalkınma yatırımlarında kadınlara ayrılan bütçe payı, IPARD kapsamında proje sıralamasında tanınan avantajlar ve tarımsal yenilik programları, kadın üreticilerin bilgiye, teknolojiye ve yatırım kaynaklarına erişimini artırmayı amaçlıyor. 15 Ekim Dünya Kadın Çiftçiler Günü'nde öne çıkan bu destekler, kadınların tarımsal üretimdeki varlığının güçlendirilmesi ve kırsal ekonomide daha etkin rol üstlenmesi bakımından önem taşıyor. Kadın çiftçilerin yararlanabileceği desteklerin tutarı ve başvuru koşulları ise üretim türüne, yatırım alanına, kayıt durumuna ve ilgili programın güncel çağrısına göre değişiyor.