Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK), nükleer tesislerin yetkilendirilmesi, saha onayı, güvenlik ve emniyet uygulamaları ile imalat ve işletmeye alma süreçlerini kapsayan düzenlemelerde değişikliğe gitti. Nükleer tesislere ilişkin yetkilendirmeler ile yönetim sistemlerini düzenleyen iki ayrı yönetmelik değişikliği Resmî Gazete'de yayımlandı.
Yeni hükümlerle nükleer tesislerde yönetim sisteminin uygulanmasından güvenlik açısından önemli ekipmanların imalatına, saha araştırmalarından tesislerde yapılacak değişikliklerin denetimine kadar birçok süreç yeniden düzenlendi.
Nükleer santrallerde saha onayına yönelik yer araştırmalarına başlanmadan önce kuruluşların yönetim sistemlerini uygulamaya koyması ve ilgili kalite temin dokümanlarını NDK'ye sunması gerekecek.
Güvenlik açısından önemli ekipmanların imalatı ise NDK tarafından verilecek imalat iznine tabi olacak. Kuruluşlar, imalat izni aldıktan sonra Kurum tarafından belirlenen kontrol noktaları bildirilmeden ekipman, yarı mamul veya bileşenlerin imalatına başlayamayacak.
Güvenlik açısından önemli bileşenlerin hazır ürün olarak tedarik edilmesi durumunda da yeni yükümlülükler uygulanacak. Kuruluşlar, bu ürünlerin nükleer tesislerde kullanılmaya uygunluğunu muayene, test veya analizlerle doğrulayacak ve uygunluk değerlendirmesi yaptıracak.
Kalite planları ve test prosedürlerinde test sonuçlarını etkileyebilecek önemli güncellemelerin de ilgili iş veya teste başlanmadan en az 10 iş günü önce NDK'nin değerlendirmesine sunulması gerekecek.
Düzenlemeyle nükleer santrallerin kurulacağı yerlerin araştırılması ve saha onayına ilişkin süreçler de yeniden ele alındı.
Birden fazla reaktör modülünün birbirleriyle etkileşimi ve aynı sahada birden fazla tesis bulunması gibi hususlar da değerlendirme kapsamına alındı.
İnşaat ve işletmeye alma süreçlerine ilişkin başvurularda nükleer emniyet ve siber güvenlik planlarına yönelik hükümler de güncellendi.
Buna göre inşaat izni başvurularında nükleer emniyet ve siber güvenlik planları, işletmeye alma ve işletme lisansı başvurularında ise güncel planlar sunulacak.
Nükleer madde sahaya getirilmeden önce ilgili yapı, sistem ve ekipmanların işletmeye alınması, nükleer madde sayım ve kontrol sistemi ile nükleer emniyet planındaki önlemlerin uygulanmaya başlanması gerekecek.
Reaktör içeren tesislerde yakıt yüklemesi için belirlenen erişim alanlarında da emniyet önlemleri uygulanacak.
NDK'nin Nükleer Tesisler, Radyasyon Tesisleri ve Radyoaktif Atık Tesislerinde Yönetim Sistemi Yönetmeliği'nde yaptığı değişiklikle tesislerdeki yönetim ve değişiklik süreçlerine ilişkin yeni kurallar da yürürlüğe girdi.
Kuruluşlar, planlanan değişiklikleri uygulamadan önce güvenlik ve emniyet açısından değerlendirecek. Gerekli görülen durumlarda ayrıntılı inceleme yapılacak ve sonuçlar bağımsız yetkin personel tarafından gözden geçirilecek.
Değişikliklerin çalışanların görevleri ve performansları üzerindeki etkileri de sistematik olarak analiz edilecek.
Nükleer santrallerde konfigürasyon yönetiminin bilgi işlem tabanlı yürütülmesi zorunlu hale getirildi. Bu uygulamayla tesislerin tasarım gerekleri, fiziksel yapısı ve bunlara ilişkin dokümantasyon arasındaki tutarlılığın sağlanması hedefleniyor.
Yönetmelik değişikliğiyle nükleer tesislerde güvenlik kültürüne ilişkin hükümler de düzenlendi.
Çalışanların bireysel veya sistemsel hataları yaptırım korkusu olmadan bildirebilmelerini sağlayacak mekanizmaların kurulması zorunlu hale getirildi.
Tehdit ve zafiyetlerin zamanında bildirilmesi, uluslararası iyi uygulamaların ve işletme deneyimlerinin güvenlik kültürünü geliştirmek amacıyla kullanılması da yeni düzenlemede yer aldı.